VĂN HÓA VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐÉN NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX CÓ NHỮNG THÀNH TỰU GÌ?
0 bình luận về “VĂN HÓA VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐÉN NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX CÓ NHỮNG THÀNH TỰU GÌ?”
I. TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO
Ở thời kỳ độc lập Nho giáo,Phật giáo,Đạo giáo có điều kiện phát triển mạnh.
Nho giáo
Thời Lý, Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục thi cử song không phổ biến trong nhân dân.
Đạo Phật
– Thời Lý – Trần được phổ biến rộng rãi, chùa chiền được xây dựng khắp nơi, sư sãi đông.
– Thời Lê sơ Phật giáo bị hạn chế.
II. GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC – KỸ THUẬT
1. Giáo dục:
– 1070 Vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
– 1075 tổ chức khoa thi đầu tiên ở kinh thành
– Giáo dục được hoàn thiện và phát triển, là nguồn đào tạo quan chức và người tài.
– Thời Lê sơ, cứ ba năm có một kỳ thi hội, chọn tiến sĩ.
– Năm 1484 dựng bia ghi tên tiến sĩ.
– Từ đó giáo dục được tôn vinh, quan tâm phát triển.
– Tác dụng của giáo dục đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước, nâng cao dân trí, giáo dục nho học không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế.
2. Phát triển văn học
– Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu: Nam quốc sơn hà,Hịch tướng sĩ, Bạch Đằng giang phú, Bình Ngô đại cáo.
– Từ thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển.
– Đặc điểm:
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước.
3. Sự phát triển nghệ thuật
– Kiến trúc phát triển chủ yếu ở giai đoạn Lý – Trần – Hồ thế kỷ X – XV theo hướng Phật giáo gồm chùa, tháp, đền.Chùa Một cột, chùa Dâu, chùa Phật tích, tháp Phổ Minh..
– Bên cạnh đó có những công trình kiến trúc ảnh hưởng của nho giáo: Cung điện, thành quách, thành Thăng Long,thành Nhà Hồ, tháp Chăm
– Điêu khắc: gồm những công trình chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo và Nho giáo song vẫn mang những nét độc đáo riêng.
– Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.
Nhận xét:
+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X – XV phát triển phong phú đa dạng.
+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố ngoài song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian.
4. Khoa học kỹ thuật:đạt thành tựu có giá trị.
– Bộ Đại Việt sử ký của Lê văn Hưu (bộ sử chính thống thời Trần );Nam Sơn thực lục, Đại Việt sử ký toàn thư (Ngô Sĩ Liên ).
– Địa lý: Dư địa chí, Hồng Đức bản đồ.
– Quân sự có Binh thư yếu lược.
– Thiết chế chính trị:Thiên Nam dư hạ.
– Toán học:Đại thành toán pháp của Lương Thế Vinh;Lập thành toán pháp của Vũ Hữu.
– Hồ Nguyên Trừng chế tạo súng thần cơ, thuyên chiến có lầu, thành nhà Hồ ở Thanh Hoá.
I. TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO
Ở thời kỳ độc lập Nho giáo,Phật giáo,Đạo giáo có điều kiện phát triển mạnh.
Nho giáo
Thời Lý, Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục thi cử song không phổ biến trong nhân dân.
Đạo Phật
– Thời Lý – Trần được phổ biến rộng rãi, chùa chiền được xây dựng khắp nơi, sư sãi đông.
– Thời Lê sơ Phật giáo bị hạn chế.
II. GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC – KỸ THUẬT
1. Giáo dục:
– 1070 Vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
– 1075 tổ chức khoa thi đầu tiên ở kinh thành
– Giáo dục được hoàn thiện và phát triển, là nguồn đào tạo quan chức và người tài.
– Thời Lê sơ, cứ ba năm có một kỳ thi hội, chọn tiến sĩ.
– Năm 1484 dựng bia ghi tên tiến sĩ.
– Từ đó giáo dục được tôn vinh, quan tâm phát triển.
– Tác dụng của giáo dục đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước, nâng cao dân trí, giáo dục nho học không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế.
2. Phát triển văn học
– Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu: Nam quốc sơn hà,Hịch tướng sĩ, Bạch Đằng giang phú, Bình Ngô đại cáo.
– Từ thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển.
– Đặc điểm:
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước.
3. Sự phát triển nghệ thuật
– Kiến trúc phát triển chủ yếu ở giai đoạn Lý – Trần – Hồ thế kỷ X – XV theo hướng Phật giáo gồm chùa, tháp, đền.Chùa Một cột, chùa Dâu, chùa Phật tích, tháp Phổ Minh..
– Bên cạnh đó có những công trình kiến trúc ảnh hưởng của nho giáo: Cung điện, thành quách, thành Thăng Long,thành Nhà Hồ, tháp Chăm
– Điêu khắc: gồm những công trình chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo và Nho giáo song vẫn mang những nét độc đáo riêng.
– Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.
Nhận xét:
+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X – XV phát triển phong phú đa dạng.
+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố ngoài song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian.
4. Khoa học kỹ thuật: đạt thành tựu có giá trị.
– Bộ Đại Việt sử ký của Lê văn Hưu (bộ sử chính thống thời Trần );Nam Sơn thực lục, Đại Việt sử ký toàn thư (Ngô Sĩ Liên ).
– Địa lý: Dư địa chí, Hồng Đức bản đồ.
– Quân sự có Binh thư yếu lược.
– Thiết chế chính trị:Thiên Nam dư hạ.
– Toán học:Đại thành toán pháp của Lương Thế Vinh;Lập thành toán pháp của Vũ Hữu.
– Hồ Nguyên Trừng chế tạo súng thần cơ, thuyên chiến có lầu, thành nhà Hồ ở Thanh Hoá.
Văn học, giáo dục, nghệ thuậtKhoa học – kĩ thuậtThời Ngô – Đinh – Tiền Lê
– Văn hóa dân gian phát triển.
– Giáo dục chưa phát triển.
Thời Lý – Trần – Hồ
– Văn học chữ Hán:Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt, Hịch tướng sĩ của Trần Hưng Đạo…
– Chùa Một Cột.
Quảng cáo
– Quân sự: Binh thư yếu lược của Trần Quốc Tuấn.
– Chế tạo súng thần cơ và thuyền chiến.
– Quốc sử viện do Lê Văn Hưu đứng đầu.
– Đại Việt sử kí của Lê Văn Hưu, bộ sử đầu tiên.
– Thiên văn có Đăng Lộ, Trần Nguyên Đán.
Thời Lê sơ
– Quốc Tử Giám mở rộng.
– Lộ, phủ, kinh thành có trường công.
– Các kì thi quốc gia được tổ chức.
– Đại Việt sử kí (10 quyển) của Lê Văn Hưu.
– Đại Việt sử kí toàn thư của Ngô Sĩ Liên.
– Hồng Đức bản đồ của Lê Thánh Tông.
– Đại thành toán pháp của Lương Thế Vinh.
Thế kỉ XVI – XVIII
– Chữ Quốc ngữ ra đời.
– Chiếu lập học.
– Truyện Nôm.
– Nghệ thuật sân khấu phong phú.
– Chế tạo vũ khí.
– Phát triển làng nghề thủ công.
Nửa đầu thế kỉ XIX
– Văn học phát triển rực rỡ: truyện Kiều, Chinh phụ ngâm…
– Công trình kiến trúc đồ sộ nổi tiếng: cung điện Huế, chùa Tây Phương.
– Định Việt sử thông giám cương mục.
– Đại Nam thực lục, Đại Nam liệt truyện.
– Y học dân tộc có Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.